BỆNH TIA – CƠN THIẾU MÁU NÃO THOÁNG QUA

TIA (Transient Ischemic Attack) – hay còn gọi là cơn thiếu máu não thoáng qua, là một tình trạng rất nghiêm trọng cần được hiểu rõ vì nó là cảnh báo sớm của đột quỵ não.

Bệnh TIA là gì?

👉 TIA là tình trạng thiếu máu não cục bộ tạm thời, không gây tổn thương mô não cấp tính có thể phát hiện được bằng hình ảnh học (MRI/CT). Dòng máu não được phục hồi đủ nhanh để không gây nhồi máu.

👉 Thời gian triệu chứng thường rất ngắn, đa số <1 giờ, nhiều ca chỉ vài phút. Nếu triệu chứng >1 giờ, khả năng cao là đột quỵ thực sự.

👉 Nguy hiểm ở chỗ: TIA không để lại di chứng ngay, nhưng cảnh báo nguy cơ đột quỵ thật sự trong tương lai gần — thậm chí chỉ trong 24–48 giờ sau đó.

🔻Dấu hiệu nhận biết TIA

Dễ nhớ bằng quy tắc FAST (hoặc “NHANH” trong tiếng Việt):
F – Face (Mặt) - Méo miệng, lệch mặt một bên
A – Arm (Tay) - Yếu hoặc liệt một tay hoặc chân
S – Speech (Lời nói) - Nói khó, nói ngọng, không rõ lời
T – Time (Thời gian) - Triệu chứng đến đột ngột, cần gọi cấp cứu ngay lập tức

🔻Triệu chứng khác có thể là:

• Mất thị lực tạm thời một bên
• Hoa mắt, chóng mặt, mất thăng bằng
• Tê bì đột ngột ở mặt hoặc tay/chân
• Mất ý thức thoáng qua
• Tất cả đều đến đột ngột và có thể tự hết sau vài phút đến giờ — nhưng không được chủ quan!

🔻Ai có nguy cơ cao bị TIA?

Những đối tượng sau cần đặc biệt chú ý:

• Người trên 55 tuổi
• Tăng huyết áp
• Rối loạn nhịp tim (nhất là rung nhĩ)
• Đái tháo đường
• Hút thuốc lá
• Mỡ máu cao, xơ vữa động mạch
• Tiền sử gia đình bị đột quỵ
• Người từng bị TIA hoặc đột quỵ trước đó
• Bệnh mạch máu cảnh/mạch não (hẹp động mạch cảnh)
• Bệnh lý tim mạch khác (suy tim, bệnh van tim, nhồi máu cơ tim gần đây)
• Lối sống không lành mạnh, thừa cân béo phì

Vì sao cần xử lý gấp khi gặp TIA?

• 20–40% người bị đột quỵ thật sự từng có TIA trước đó
• 10–15% người bị TIA sẽ đột quỵ trong vòng 3 tháng
• Nguy cơ cao nhất là trong 48 giờ đầu
• TIA là “báo động đỏ”, không phải “sự việc nhỏ”

Phòng ngừa TIA và đột quỵ

• Kiểm soát huyết áp, mỡ máu, tiểu đường
• Bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia
• Duy trì cân nặng hợp lý, tập thể dục đều đặn
• Khám sức khỏe tổng quát và tầm soát tim mạch định kỳ (theo chỉ định của bác sĩ nếu có) nhất là nếu có tiền sử tim mạch

🔗Nguồn tham khảo:
American Stroke Association (ASA) – Guidelines 2019: "TIA: Evaluation and Management"
WHO Global Stroke Guidelines
Hội Đột Quỵ Việt Nam – Khuyến cáo cập nhật TIA và đột quỵ thoáng qua