CHẤT GÂY RỐI LOẠN NỘI TIẾT – "THỦ PHẠM" THẦM LẶNG CỦA DẬY THÌ SỚM
Dậy thì sớm ở trẻ em đang là vấn đề đáng quan tâm trên toàn thế giới hiện nay. Nhiều nghiên cứu đã ghi nhận sự giảm tuổi dậy thì, cụ thể là tuổi bắt đầu phát triển ngực (Thelarche) và tuổi bắt đầu có kinh nguyệt (Menarche), trong suốt thế kỷ qua, với ước tính giảm khoảng từ 2-3 tháng trong mỗi thập kỷ.
13/03/2025 9:45:44 SA
Một nghiên cứu ghi nhận tuổi kinh nguyệt trung bình đã giảm từ khoảng 17 tuổi vào năm 1840 xuống còn khoảng 12 tuổi vào năm 2000 ở nhiều quốc gia phát triển, phản ánh xu hướng tuổi dậy thì đến sớm hơn.
Có nhiều nguyên nhân của dậy thì sớm đã được chứng minh rõ ràng như bệnh lý: u tiết hormone sinh dục (hiếm gặp) và Gen. Các nguyên nhân khác đang từng bước được nghiên cứu bao gồm:
1.1 Béo phì:
Đã được chứng minh làm tăng nguy cơ dậy thì sớm ở bé gái, nhất là các trẻ thường xuyên sử dụng thức ăn nhanh, thức ăn chế biến sẵn (highly- processed food), chế độ ăn không cân đối, ít vận động
1.2 Tiếp xúc thường xuyên với các chất gây rối loạn nội tiết (Endocrine Disrupting Chemicals - EDCs)
Đây là các hóa chất có khả năng can thiệp vào hệ thống nội tiết của cơ thể làm gián đoạn hoặc thay đổi cách các hormone hoạt động. Một số các chất EDCs được nghiên cứu có mối liên hệ với tình trạng dậy thì sớm ở trẻ em.
BPA (Bisphenol A) và Phthalates:
Thuộc nhóm "hóa chất làm mềm nhựa" (plasticizers), được sử dụng trong sản xuất nhựa và có khả năng làm rối loạn hệ thống nội tiết, đặc biệt là bằng cách mô phỏng estrogen, một hormone sinh dục nữ.
Parabens và Triclosan
Đều là chất bảo quản và kháng khuẩn có trong các sản phẩm mỹ phẩm và vệ sinh cá nhân, được sử dụng để ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn trong các sản phẩm như kem dưỡng da, xà phòng và kem đánh răng.
PFAS và PCBs
Thuộc nhóm "hóa chất công nghiệp lâu dài" (persistent chemicals), có thể tồn tại lâu dài trong môi trường và tích tụ trong cơ thể theo thời gian.
Các chất này có thể gây tổn thương gan, ung thư, và rối loạn nội tiết. Mặc dù nguồn gốc và ứng dụng của chúng khác nhau (PFAS chủ yếu dùng trong chống bẩn và chống nước, còn PCBs dùng trong chất cách điện và thiết bị điện), nhưng cả hai đều có ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người, đặc biệt là trong dài hạn.
Tinh dầu
Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng tinh dầu hoa oải hương, tinh dầu tràm trà ( dùng trong mỹ phẩm, massage, làm đẹp..) có thể ảnh hưởng đến sự hệ nội tiết của trẻ em.
Lời khuyên để tránh dậy thì sớm ở trẻ em
-
Hạn chế dùng sản phẩm nhựa, ưu tiên dùng các sản phẩm an toàn thủy tinh, thép không gỉ, sành sứ, gói đựng thực phẩm bằng vật liệu tự nhiên: tre, trúc, lá... Nếu cần phải sử dụng đồ nhựa như bình sữa, ly, đồ chơi... cần xem kỹ các thành phần trước khi lựa chọn.
-
Dùng các loại sữa tắm, dầu gội an toàn, có kiểm định rõ ràng, an toàn cho trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ
-
Hạn chế cho trẻ sử dụng các sản phẩm làm đẹp mỹ phẩm
-
Tránh cho trẻ ăn thực phẩm chế biến sẵn và thức ăn nhanh vì có thể chứa phthalates do nhiễm từ hộp đóng gói đặc biệt là hộp carton, có thể thấm vào thức ăn.
-
Hướng dẫn trẻ ăn uống lành mạnh, tăng vận động thể lực, sử dụng thực phẩm tươi, chế biến tại nhà để hạn chế phơi nhiễm với hóa chất độc hại.
-
Khám định kỳ sức khỏe mỗi năm để kịp thời phát hiện và điều trị tình trạng dậy thì sớm của trẻ
Hiện tại, Phòng khám quốc tế CarePlus là địa chỉ khám tư vấn và điều trị dậy thì sớm đáng tin cậy cho trẻ ở TP. HCM.
Chuyên khoa Nhi của CarePlus với đội ngũ bác sĩ hơn 15 năm kinh nghiệm sẽ là nơi mà các bậc phụ huynh có thể yên tâm để được tư vấn và giải đáp các thắc mắc về bệnh lý liên quan đến thận và nội tiết như: dậy thì sớm, chậm tăng trưởng, hội chứng thận hư...